Ultima-auteursrecht: zo krijgt Garriott het terug

Richard Garriott wil Ultima terug. Dat is het grootste deel van 2026 al duidelijk, want de bedenker van Ultima (en ja, een man die in de ruimte is geweest) heeft het hele jaar gepraat over het terugkrijgen van de zeggenschap over de serie waarmee hij naam maakte. Wat nog niet duidelijk was: hoe. Nu heeft hij dat gat ingevuld, en het antwoord is eenvoudiger dan veel fans misschien hadden verwacht.

Een klok van 35 jaar

Het draait allemaal om tijd. Als oorspronkelijke houder van het auteursrecht op Ultima mag hij dat volgens Garriott terugnemen zodra er 35 jaar zijn verstreken. De klok begon te lopen toen hij Origin, de studio achter Ultima, in 1992 aan Electronic Arts verkocht. Tel daar 35 jaar bij op en je komt uit op 2027.

In 2027 kan het auteursrecht dus naar hem terugkeren. Garriott zegt dat hij EA dit jaar al op de hoogte heeft gebracht en dat de uitgever nu met hem onderhandelt. Die gesprekken gaan naar verluidt over eventuele beperkingen en over aanvullende onderdelen die bij de overdracht moeten worden meegenomen.

Het is een overzichtelijke uitleg voor iets dat tot nu toe vooral als ambitie werd gebracht. Dit is geen overname, en het is ook niet zo dat EA gul een stoffige licentie afstaat. Zoals Garriott het beschrijft, is het gewoon een recht dat hij heeft als de persoon die het werk ooit heeft gemaakt.

Auteursrecht is niet het hele verhaal

Er zit wel een belangrijke kanttekening aan. Wat Garriott terugkrijgt, is het auteursrecht, niet het merkrecht. Voor lezers die het verschil minder goed kennen: auteursrecht beschermt het creatieve werk zelf, terwijl een merk de naam en branding beschermt waarmee een product wordt verkocht. Het merk Ultima is nog altijd van EA.

Dat hoeft niets tegen te houden. Waarschijnlijk is het nog steeds mogelijk om om de merkkwestie heen te werken. Maar het betekent wel dat er een sterretje staat bij "Garriott krijgt Ultima terug", in elk geval voorlopig.

Wat hij ermee van plan is

Hier wordt het wazig. Garriott heeft niet gezegd wat hij eigenlijk wil doen zodra het auteursrecht van hem is. Heruitgaven van de klassieke games? Een gloednieuw deel? Iets heel anders? Daarover is nog niets bekend.

Zijn recente staat van dienst geeft fans genoeg om over na te denken. Zijn laatste grote game was Shroud of the Avatar, de spirituele opvolger van Ultima. Daarna kwam er een NFT-game die doodbloedde voordat hij ooit echt uitkwam.

En dan is er nog de kwestie van generatieve AI. Volgens het verslag van een fan van een panel op DragonCon is Garriott helemaal om als het gaat om generatieve AI. Dat is maar een verhaal uit de tweede hand, maar het is precies het soort detail waar veel Ultima-spelers van het eerste uur zenuwachtig van worden, gezien hoe verhit het debat over AI in gameontwikkeling inmiddels is.

Onze kijk

Voor MMO-spelers is dit belangrijk, want Ultima Online is een van de grondleggers van het genre, en elke verschuiving in wie de bredere Ultima-wereld in handen heeft, verdient aandacht. Garriotts uitleg maakt van een vage belofte iets concreets: een wettelijk recht met een datum eraan. Alleen al daardoor is dit meer dan wensdenken.

Maar auteursrecht is slechts een begin. Zonder het merk, en zonder een aangekondigd plan, is er voor fans nog niets om echt te spelen of zich zelfs maar voor te stellen. Het is de moeite waard om te volgen wat er uit zijn onderhandelingen met EA komt, want de "beperkingen" en "aanvullende onderdelen" die op tafel liggen, kunnen bepalen hoeveel van Ultima hij in de praktijk echt kan gebruiken.

Het grotere plaatje is dat oude onlinewerelden steeds weer een weg terug vinden in het gesprek, of dat nu via de officiele eigenaren gaat of via lang slapende projecten zoals Pirates of the Burning Sea, dat opnieuw opduikt op Steam. Nostalgie heeft duidelijk nog altijd aantrekkingskracht. Of Garriott daar iets waardevols van kan maken, na de wisselende nalatenschap van Shroud of the Avatar en een vastgelopen NFT-avontuur, is nog maar zeer de vraag. Zijn naar verluidt grote enthousiasme voor generatieve AI doet vermoeden dat de volgende Ultima, als die er komt, er heel anders uit kan zien dan veteranen zich herinneren. Tot hij echt vertelt wat hij aan het bouwen is, lijkt voorzichtige nieuwsgierigheid de verstandigste reactie.